Làm sao để cây trồng ít bệnh và tiết kiệm phân bón?

lam sao cay it benh va khai thac ben vung

Ngành nông nghiệp trồng trọt là ngành khai thác nhiều nhất tài nguyên đất và nước hiện nay, vì cây trồng trên mặt đất, hút dinh dưỡng từ đất và được tưới bằng nước, bón phân thường xuyên để phát triển, nên có thể nói rằng ngành trồng trọt của chúng ta phải phụ thuộc rất nhiều vào 2 yếu tố này, nếu hai yếu tố này tốt thì cây trồng phát triển tốt, mùa vụ bội thu; còn nếu 2 yếu tố này có vấn đề thì cây trồng dễ bệnh, mùa vụ thất bại. Thời tiết cũng là một phần nguyên nhân lớn quyết định đến mùa vụ bội thu hay không nhưng đó là yếu tố bất khả kháng, ta không thể nào thay đổi được, trừ khi phải đầu tư với những khoản tiền khổng lồ làm nhà kính, nhà lưới thì có thể giảm bớt ảnh hưởng của thời thiết phần nào.

Nhưng ta lại có thể thay đổi hai yếu tố được đó là đất và nước, và thay đổi hai yếu tố này như thế nào để được mùa vụ ổn định thì cần nhiều kiến thức hơn là kinh nghiệm. Chúng ta từ xưa tới nay đa phần sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu theo cảm tính nhiều hơn là theo tính toán một cách khoa học, vì đa số nông dân ta không có nhiều thông tin, lại ít tiếp cận được những kiến thức từ những sản phẩm mà chúng ta đang sử dụng, làm sao ta có thể biết được cây mình đang trồng cần bao nhiêu phân bón là đủ? Làm sao ta có thể biết được nguyên nhân chính xác của bệnh là từ đâu mà ra để trị tận gốc? Làm sao mà bệnh trên cây trồng lại đến với khu vườn của mình mà không đến với khu vườn của người khác?

Phân hữu cơ giúp cho cây như thế nào? Bón như thế nào là hợp lý? Liều lượng bón ra sao? Ngoài ra cấp thiết hơn đó là phân hóa học, một loại phân bón tạo nên cách mạng cho nền nông nghiệp về năng suất và độ hiệu quả, chúng ta chưa sử dụng chúng một cách hợp lý, chưa biết liều lượng phù hợp, cũng chưa biết chúng có tác hại gì lâu dài cho đất, cho nước và cho sức khỏe của chính chúng ta.

Do chúng ta chưa hiểu nhiều về những sản phẩm mà ta đang sử dụng cho đất, cho cây trồng nên đôi khi ta sử dụng sai hoặc hoặc sử dụng đúng mà chúng ta không hề biết. Nếu sử dụng sai, chúng ta vừa tốn tiền lại mang lại nhiều thiệt hại hơn là lợi ích cho chính mình. Có một câu chuyện kể về một cô có độ tuổi khoảng 35, cô đang quản lý một mảnh vườn trồng rau an toàn khoảng 3000m2, cô lại không có nhiều kiến thức về trồng rau và phân bón, cô chỉ mong muốn làm sao để khu vườn phát triển tốt với chi phí tiết kiệm nhất, cô không có tự tay trồng mà tìm người khác làm giúp, và cô cho người làm mạnh tay sử dụng nhiều phân hóa học để bón cho khu vườn mà không dùng một chút phân hữu cơ nào, ban đầu do mãnh vườn còn tốt nên khi bón nhiều phân hóa học đúng là năng suất cao thật và rau lớn rất tốt, nhưng dần dần theo tháng ngày đất ngày càng cằn cõi, rau thì chậm lớn và dễ bệnh, cô lại càng kêu người làm bón nhiều phân hóa học hơn nữa, cho đến lúc không thể thay đổi được tình hình nữa cô đành nhường quyền quản lý cho người khác.

cai tao dat trong rau

Lúc này khu vườn được một bạn sinh viên mới ra trường quản lý, do được học nhiều về cây trồng và hiểu nhiều về phân bón, ngoài ra còn được thực tập nhiều về trồng rau lúc đang học nên bạn đã có những điều chỉnh rất tích cực. Bạn không nóng vội với những vụ đầu tiên, bạn sử dụng phân trùn quế để cải tạo đất dần dần theo từng vụ và dùng phân hóa học có liều lượng rất hợp lý, đặc biệt bạn chỉ pha nước để tưới cho rau mà không hề rãi một hạt nào vào trong đất. Sau 3 vụ đầu tiên đất bắt đầu màu mỡ trở lại, rau lớn tốt hơn, ít bệnh hơn và luôn luôn cải tạo đất bằng phân trùn quế trước khi trồng và dùng phân hóa học bằng việc pha vào nước tưới. Đến 6 tháng sau mãnh vườn được khôi phục hoàn toàn một cách nhanh chóng, rau cho năng suất cao trở lại và luôn luôn ổn định, điều đáng nói là tình hình sâu bệnh giảm đi rất nhiều.

Qua câu chuyện trên ta có thể thấy rằng việc sử dụng phân bón hóa học và thuốc trừ sâu cần có kiến thức đúng để sử dụng hợp lý mà đem lại những lợi ích lâu dài cho mùa vụ. Nếu dùng đại, dùng theo cảm tính, ắt sẽ nhận những thiệt hại không chỉ cho bản thân là tiền bạc, sức khỏe mà còn ảnh hưởng lâu dài đến đất, nước và sức khỏe của người khác. Trong trường hợp này, bạn trẻ mới ra trường có thể cũng không biết chính xác được nhu cầu sử dụng phân bón của những cây rau là như thế nào? Nhưng bạn lại hiểu những sản phẩm mà bạn sử dụng được cây hấp thu như thế nào? Để bạn có thể dùng chúng theo kiến thức của mình hiệu quả nhất.

Trong trường hợp sử dụng phân trùn quế, bạn biết rằng trong này có rất nhiều vi sinh vật cải tạo đất, nên bạn đã không dùng phân trùn quế như là một loại phân bón để bổ sung dinh dưỡng cho cây, mà dùng chúng như là một sản phẩm để cải tạo đất không hơn không kém, và bạn đã xới đất lên và trộn chúng lẫn vào phân trùn quế, tưới nước 2 ngày trước khi trồng, và các vi sinh vật trong phân trùn quế bắt đầu hoạt động, những con phân giải sẽ phân giải những chất độc hại và khó tan trong đất thành những dinh dưỡng dễ hấp thu cho cây, những con đối kháng sẽ kiềm hãm sự phát triển của các mầm bệnh còn lại của mùa vụ trước, những con tổng hợp dinh dưỡng sẽ tổng hợp từ không khí tạo ra nguồn dinh dưỡng tái tạo dồi dào cho đất, chỉ với phân trùn quế bạn đã sử dụng triệt để các tác dụng của chúng để cải tạo đất trước khi trồng rất hiệu quả.

Còn phân hóa học bạn hiểu rằng nếu rãi bằng hạt vào trong đất, rau sẽ không hấp thu ngay được, hoặc khi tưới nước thì phân tan ra nhanh quá sẽ chảy lãng phí đi mất trước khi cây có thể sử dụng, và nếu rãi bằng hạt sẽ tốn rất nhiều phân hóa học mà không thể nào đều được, phần lớn phân hóa học được rãi bằng hạt vào trong đất bị lãng phí ra ngoài môi trường rất lớn và cây thì không dùng được bao nhiêu, khi ra môi trường phân hóa học bị chuyển hóa thành dạng khác làm thay đổi cấu trúc của đất và làm cho rễ cây không thể hấp thu dinh dưỡng được. Nên bạn đã dùng cách khác để sử dụng phân hóa học hiệu quả hơn, có thể bạn sẻ phải bón nhiều lần hơn mọi người nhưng lại tiết kiệm hơn rất nhiều và ít ảnh hưởng xấu đến đất và cây trồng, bạn đã pha phân hóa học vào trong nước và tưới trực tiếp cho cây, khi làm như vậy cây hấp thu rất tốt phân hóa học và bị lãng phí rất ít ra bên ngoài.

rai phan hoa hoc vao goc cay

Cây trồng cũng như con người, chúng cần được bón thường xuyên hơn là bón nhiều trong một lúc, trường hợp đất đang màu mỡ, đất có độ ẩm tốt, kết cấu tốt thì ta có thể bón nhiều trong một lần, nhưng đó là đối với phân hữu cơ, còn phân hóa học vẫn phải bón ít trên nhiều lần. Đối với đất xấu ta chắc chắn phải bón ít trên nhiều lần kể cả với phân hóa học và phân hữu cơ. Chúng ta đang mắc kẹt ở một bài toán giữa chi phí lao động và chi phí phân bón, khi bón ít trên nhiều lần ta tiết kiệm phân bón nhưng lại rất tốn công lao động, do chúng ta đang bón bằng thủ công là chính (làm tay chân), khi chúng ta bón nhiều trên 1 lần thì ta lại tiết kiệm chi phí lao động hơn là chi phí phân bón.

Và chúng ta đang lựa chọn việc bón nhiều trên 1 lần để tiết kiệm chi phí lao động, chính điều này đã làm ảnh hưởng xấu đến đất, nước và cây trồng. Chúng ta chọn phương án rải phân hóa học bằng hạt trực tiếp vào trong gốc cây để tiết kiệm chi phí lao động và chưa quan tâm nhiều đến việc cây hấp thu bao nhiêu, còn bao nhiêu thì lãng phí ra môi trường, ta chưa quan tâm nhiều đến việc dùng phân vi sinh để cải tạo lại đất sau nhiều lần sử dụng phân hóa học. Và dĩ nhiên chính lựa chọn này làm cho cây trồng ngày nay dễ nhiễm bệnh hơn khi thời tiết thay đổi thất thường, và thời gian khai thác trên cây trồng đã giảm đi khoản 1/3 so với thời gian khai thác thực của chúng.

Bàn luận nhiều về việc sử dụng phân bón sao cho hợp lý nảy giờ ta cần phải có một lựa chọn mới để thay đổi nếu muốn, một là tìm chuyên gia nào có thể biết được nhu cầu sử dụng phân bón của cây trồng mà chúng ta đang canh tác để có liều lượng bón cho chính xác, phương pháp này hơi bất khả thi vì phải có những nghiên cứu lâu dài mới có thể tìm ra con số. Hai là thay đổi cách bón, nên bón ít trên nhiều lần để cây hấp thu tốt và tránh bị lãng phí ra ngoài môi trường, tiết kiệm phân bón và ít ảnh hưởng xấu đến đất và cây trồng, phương pháp này e cũng bất khả thi khi mà diện tích trồng trọt của bà con là không hề nhỏ mà chủ yếu bón phân bằng tay chân là chính, và lại không có phương tiện tưới nước thường xuyên cho cây. Ba là phải cải tạo đất bằng phân vi sinh sau nhiều lần bón phân hóa học, phương pháp này nghe có vẻ hợp lý nhất và có thể thực hiện được, nhưng phải biết cách sử dụng phân vi sinh như thế nào cho hợp lý mới khai thác được tác dụng của chúng, và phân trùn quế là sản phẩm tốt để làm chuyện này.

khai thac cay trong ben vung

Phân trùn quế là phân vi sinh tự nhiên, các vi sinh vật từ trong ruột trùn quế theo phân đi ra ngoài và được ủ lâu trong ô nuôi nên hầu như các chất hữu cơ đã được phân hủy thành dạng mùn, đây là môi trường tuyệt vời cho vi sinh vật ở, và khi ra tự nhiên vi sinh vật sẽ hoạt động và sinh sản rất nhanh nếu gặp điều kiện thuận lợi (độ ẩm cao và có môi trường hữu cơ để phân hủy tiếp tục). Nên phân trùn quế là lựa chọn tốt cho những ai muốn cải tạo lại vùng đất xung quanh cây trồng vốn dĩ đang bị thoái hóa bởi phân hóa học từng ngày. Tóm lại, phân vi sinh nào cũng được, miễn là thuận lợi cho mọi người để sử dụng mà thay đổi, mà cải thiện để tốt hơn và khai thác tài nguyên cây trồng, đất, nước được bền vững hơn.

Nguyễn Văn Sang

Chia sẻ là niềm vuiShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterEmail this to someoneShare on LinkedIn

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *